Η ίδρυση μιας εταιρείας αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για κάθε νέο επιχειρηματία. Είτε ξεκινάτε μια νέα δραστηριότητα με συνεργάτες είτε θέλετε να οργανώσετε καλύτερα μια ήδη υπάρχουσα επιχειρηματική προσπάθεια, η επιλογή της κατάλληλης νομικής μορφής είναι μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις που θα χρειαστεί να πάρετε.
Σήμερα, η διαδικασία σύστασης εταιρείας στην Ελλάδα μπορεί, σε πολλές περιπτώσεις, να ολοκληρωθεί ηλεκτρονικά μέσω της Ηλεκτρονικής Υπηρεσίας Μίας Στάσης (e-ΥΜΣ), χωρίς επίσκεψη σε δημόσια υπηρεσία. Ωστόσο, η ηλεκτρονική διαδικασία είναι μόνο ένα μέρος της συνολικής προετοιμασίας.
Η νομική μορφή της εταιρείας, το καταστατικό, οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, καθώς και οι όροι συνεργασίας μεταξύ των εταίρων επηρεάζουν τη λειτουργία και το κόστος της επιχείρησης για τα επόμενα χρόνια.
Ας δούμε, βήμα προς βήμα, τι χρειάζεται για να ιδρύσετε εταιρεία και τι πρέπει να προσέξετε πριν ξεκινήσετε.
1. Ποια νομική μορφή να επιλέξω;
Δεν υπάρχει μία εταιρική μορφή που να είναι κατάλληλη για όλους. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από τη δραστηριότητα, τον αριθμό των εταίρων, το επιχειρηματικό σχέδιο, την ευθύνη που αναλαμβάνουν οι συμμετέχοντες και το αναμενόμενο οικονομικό αποτέλεσμα.
Οι πιο συνηθισμένες επιλογές είναι η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ), η Ομόρρυθμη Εταιρεία (ΟΕ), η Ετερόρρυθμη Εταιρεία (ΕΕ) και η Ανώνυμη Εταιρεία (ΑΕ).
Συγκριτικός πίνακας εταιρικών μορφών
| Νομική μορφή | Ελάχιστο κεφάλαιο | Ευθύνη εταίρων | Σε ποιους απευθύνεται |
|---|---|---|---|
| ΟΕ | Δεν απαιτείται ελάχιστο κεφάλαιο | Οι ομόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται απεριόριστα και εις ολόκληρον | Μικρές επιχειρήσεις με ενεργή συμμετοχή των εταίρων |
| ΕΕ | Δεν απαιτείται ελάχιστο κεφάλαιο | Απεριόριστη ευθύνη για τους ομόρρυθμους και, κατά κανόνα, περιορισμένη για τους ετερόρρυθμους | Επιχειρήσεις με διαφορετικό ρόλο και ευθύνη μεταξύ των εταίρων |
| ΙΚΕ | Από 1 € | Κατά κανόνα, περιορίζεται στην εταιρική εισφορά, με τις νόμιμες εξαιρέσεις | Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, startups και επαγγελματικές συνεργασίες |
| ΑΕ | 25.000 € | Κατά κανόνα, περιορίζεται στην εισφορά των μετόχων | Μεγαλύτερες επιχειρήσεις, επιχειρήσεις με επενδυτές και σχέδια ανάπτυξης |
Σημαντικό: Ο περιορισμός της ευθύνης δεν σημαίνει ότι αποκλείεται κάθε προσωπική ευθύνη. Για παράδειγμα, μπορεί να προκύψει προσωπική ευθύνη από εγγυήσεις, ειδικές υποχρεώσεις διοίκησης ή άλλες προβλεπόμενες από τον νόμο περιπτώσεις. Στην ΕΕ, επίσης, ισχύουν ειδικοί κανόνες για τον ρόλο και τη συμμετοχή του ετερόρρυθμου εταίρου.
ΙΚΕ: Ευελιξία και περιορισμένη ευθύνη
Η ΙΚΕ αποτελεί συχνή επιλογή για νέες επιχειρήσεις που επιθυμούν διακριτή εταιρική οντότητα και, κατά κανόνα, περιορισμό της ευθύνης των εταίρων.
Βασικά χαρακτηριστικά:
- Μπορεί να συσταθεί με κεφάλαιο από 1 €.
- Μπορεί να είναι μονοπρόσωπη ή πολυπρόσωπη.
- Προσφέρει ευελιξία στη διαμόρφωση των εταιρικών σχέσεων.
- Απαιτεί σωστή οργάνωση της εταιρικής διαχείρισης και τήρηση των αντίστοιχων λογιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων.
Είναι μια επιλογή που αξίζει να εξεταστεί όταν θέλετε να ξεκινήσετε επιχείρηση με συνεργάτες, να διαχωρίσετε την εταιρική από την προσωπική σας περιουσία ή να δημιουργήσετε μια δομή που μπορεί να υποστηρίξει μελλοντική ανάπτυξη.
ΟΕ: Απλούστερη εταιρική δομή με αυξημένη προσωπική ευθύνη
Η Ομόρρυθμη Εταιρεία μπορεί να εξυπηρετήσει επιχειρηματικές συνεργασίες στις οποίες οι εταίροι συμμετέχουν ενεργά στη δραστηριότητα.
Το βασικό σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι η ευθύνη: οι ομόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται προσωπικά, απεριόριστα και εις ολόκληρον για τις εταιρικές υποχρεώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η επιλογή της ΟΕ δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στην ευκολία της σύστασης. Χρειάζεται να αξιολογηθεί και ο οικονομικός κίνδυνος που αναλαμβάνει κάθε εταίρος.
ΕΕ: Όταν οι εταίροι έχουν διαφορετικό ρόλο
Η Ετερόρρυθμη Εταιρεία μπορεί να είναι κατάλληλη όταν ένας ή περισσότεροι εταίροι συμμετέχουν με διαφορετικό τρόπο στην επιχείρηση.
Στην ΕΕ υπάρχει τουλάχιστον ένας ομόρρυθμος εταίρος, ο οποίος ευθύνεται απεριόριστα, και τουλάχιστον ένας ετερόρρυθμος εταίρος, του οποίου η ευθύνη είναι κατά κανόνα περιορισμένη υπό τις προϋποθέσεις του νόμου.
Πριν επιλεγεί αυτή η μορφή, πρέπει να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες, η συμμετοχή στα κέρδη, η εκπροσώπηση και οι υποχρεώσεις κάθε εταίρου.
ΑΕ: Για μεγαλύτερα επιχειρηματικά σχέδια
Η Ανώνυμη Εταιρεία διαθέτει μετοχική δομή και οργανωμένο σύστημα εταιρικής διοίκησης. Το ελάχιστο μετοχικό κεφάλαιό της ανέρχεται σε 25.000 €.
Μπορεί να εξυπηρετήσει επιχειρήσεις που σχεδιάζουν μεγαλύτερη ανάπτυξη, συμμετοχή επενδυτών ή πιο σύνθετη εταιρική οργάνωση. Παράλληλα, συνοδεύεται από αυξημένες απαιτήσεις εταιρικής λειτουργίας, τήρησης διαδικασιών και συμμόρφωσης.
Πριν αποφασίσετε: Μην επιλέξετε εταιρική μορφή μόνο με βάση το αρχικό κόστος σύστασης. Η φορολογία, οι ασφαλιστικές εισφορές, η διαχείριση και οι μελλοντικές ανάγκες της επιχείρησης πρέπει να εξετάζονται συνολικά.
2. Επωνυμία, έδρα και ΚΑΔ: Τι πρέπει να προετοιμάσετε;
Πριν από τη σύσταση, χρειάζεται να συγκεντρωθούν τα βασικά στοιχεία της εταιρείας.
Επωνυμία και διακριτικός τίτλος
Ελέγχεται η διαθεσιμότητα της επιθυμητής επωνυμίας και του διακριτικού τίτλου μέσω των υπηρεσιών του ΓΕΜΗ. Χρειάζεται επίσης προσοχή ώστε να μην προκύπτει σύγκρουση με προγενέστερα δικαιώματα ή καταχωρισμένα εμπορικά σήματα.
Έδρα της εταιρείας
Πρέπει να καθοριστεί η έδρα και να υπάρχει η κατάλληλη τεκμηρίωση για τη χρήση του χώρου, ανάλογα με την περίπτωση. Η έδρα μπορεί να συνδέεται με μίσθωση, δωρεάν παραχώρηση ή άλλο νόμιμο δικαίωμα χρήσης.
Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας (ΚΑΔ)
Η επιλογή των κατάλληλων ΚΑΔ είναι ουσιαστική για τη νόμιμη και ορθή λειτουργία της επιχείρησης.
Οι ΚΑΔ συνδέονται με τη δραστηριότητα που δηλώνει η εταιρεία και μπορεί να επηρεάζουν την εφαρμογή ειδικών υποχρεώσεων, την αδειοδότηση, την υπαγωγή σε συγκεκριμένα καθεστώτα και την επιλεξιμότητα σε προγράμματα ενίσχυσης.
Ειδικά κατά τη μετάβαση στη νέα ταξινόμηση ΚΑΔ 2025, χρειάζεται να ελέγχεται η αντιστοίχιση της πραγματικής δραστηριότητας με τους ισχύοντες κωδικούς και τις σχετικές φορολογικές καταχωρίσεις.
3. Καταστατικό και σύσταση μέσω ΓΕΜΗ
Η σύσταση πραγματοποιείται μέσω της αρμόδιας Υπηρεσίας Μίας Στάσης (ΥΜΣ) ή της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-ΥΜΣ, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η ηλεκτρονική διαδικασία επιτρέπει τη σύσταση των βασικών εταιρικών μορφών, όπως ΙΚΕ, ΟΕ, ΕΕ και ΑΕ. Ανάλογα με τη νομική μορφή και τις ειδικές απαιτήσεις της περίπτωσης, μπορεί να χρειάζεται διαφορετική διαδικασία ή συμβολαιογραφική πράξη.
Τα βασικά στάδια περιλαμβάνουν:
- Έλεγχο και δέσμευση επωνυμίας και διακριτικού τίτλου.
- Συμπλήρωση των στοιχείων των ιδρυτών και της εταιρείας.
- Σύνταξη και αποδοχή του καταστατικού.
- Ολοκλήρωση των απαιτούμενων δηλώσεων και πληρωμών.
- Καταχώριση της σύστασης και απόδοση των σχετικών αριθμών μητρώου.
Με την ολοκλήρωση της σύστασης, η εταιρεία αποκτά αριθμό ΓΕΜΗ και ΑΦΜ, ενώ πραγματοποιούνται οι προβλεπόμενες εγγραφές και ενημερώσεις των αρμόδιων μητρώων.
Γιατί έχει σημασία το καταστατικό;
Το καταστατικό δεν είναι απλώς ένα έγγραφο που απαιτείται για την ίδρυση. Καθορίζει σημαντικούς κανόνες για τη λειτουργία της εταιρείας.
Ειδικότερα, είναι σημαντικό να εξεταστούν:
- Οι αρμοδιότητες και ο τρόπος εκπροσώπησης της εταιρείας.
- Τα ποσοστά συμμετοχής και οι εισφορές των εταίρων.
- Η λήψη αποφάσεων και η διαχείριση διαφωνιών.
- Οι όροι μεταβίβασης εταιρικών μεριδίων ή μετοχών.
- Οι προϋποθέσεις αποχώρησης ή εισόδου νέου εταίρου.
Το πρότυπο καταστατικό μπορεί να καλύπτει απλές περιπτώσεις. Όταν, όμως, υπάρχουν ειδικές συμφωνίες ή σύνθετες εταιρικές σχέσεις, η εξατομικευμένη προετοιμασία μπορεί να αποτρέψει μελλοντικές δυσκολίες.
4. Τι πρέπει να γίνει μετά τη σύσταση;
Η ολοκλήρωση της σύστασης δεν σημαίνει ότι έχουν τελειώσει όλες οι υποχρεώσεις. Για να λειτουργήσει σωστά η εταιρεία, χρειάζεται να οργανωθούν εγκαίρως οι επόμενες ενέργειες.
Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων
Οι εταιρείες και οι λοιπές υπόχρεες οντότητες πρέπει να καταχωρίζουν τους πραγματικούς δικαιούχους τους στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων και να επικαιροποιούν τα στοιχεία όταν μεταβάλλονται.
Για τις νέες εταιρείες, η προβλεπόμενη προθεσμία καταχώρισης είναι κατά κανόνα 60 ημέρες από την ολοκλήρωση της εγγραφής στο φορολογικό μητρώο. Απαιτείται έλεγχος των ειδικών κανόνων που ισχύουν για κάθε περίπτωση.
Ασφάλιση στον e-ΕΦΚΑ
Η ασφαλιστική υπαγωγή εξαρτάται από τη νομική μορφή, την ιδιότητα του προσώπου και τον ρόλο του στην εταιρεία.
Δεν ασφαλίζονται υποχρεωτικά όλα τα πρόσωπα με τον ίδιο τρόπο. Γι’ αυτό πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά οι υποχρεώσεις των διαχειριστών, των εταίρων και των μελών διοίκησης, όπου υπάρχουν.
Τραπεζικός λογαριασμός και κεφάλαιο
Ανάλογα με τη νομική μορφή και τις προβλεπόμενες εισφορές, πρέπει να οργανωθούν οι τραπεζικές συναλλαγές της εταιρείας και η καταβολή ή πιστοποίηση του κεφαλαίου, όπου απαιτείται.
Η εταιρική οικονομική δραστηριότητα πρέπει να διαχωρίζεται με σαφήνεια από τις προσωπικές συναλλαγές των εταίρων.
Λογιστική οργάνωση, myDATA και τιμολόγηση
Πριν από την έκδοση του πρώτου παραστατικού, χρειάζεται να έχει οργανωθεί η λογιστική και φορολογική λειτουργία της εταιρείας.
Ανάλογα με τη δραστηριότητα και τις ισχύουσες διατάξεις, εξετάζονται:
- Η τήρηση απλογραφικών ή διπλογραφικών βιβλίων.
- Η έκδοση τιμολογίων και αποδείξεων.
- Η διαβίβαση παραστατικών στο myDATA.
- Οι υποχρεώσεις ηλεκτρονικής τιμολόγησης.
- Η χρήση ΦΗΜ, ταμειακής μηχανής ή POS, όπου απαιτείται.
- Οι δηλώσεις ΦΠΑ, παρακρατούμενων φόρων και λοιπές φορολογικές υποχρεώσεις.
Οι απαιτήσεις διαφέρουν ανάλογα με τον κλάδο, τη δραστηριότητα και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Αν η εταιρεία προσλάβει προσωπικό
Εφόσον προβλέπονται προσλήψεις, πρέπει να οργανωθούν οι διαδικασίες μισθοδοσίας και οι απαιτούμενες δηλώσεις στο ισχύον πληροφοριακό σύστημα εργασίας.
Παράλληλα, χρειάζεται να εξεταστούν οι υποχρεώσεις σχετικά με την ψηφιακή κάρτα εργασίας, την υγεία και ασφάλεια στην εργασία και κάθε άλλη απαίτηση που αφορά τον συγκεκριμένο κλάδο.
5. Πόσο κοστίζει η σύσταση εταιρείας;
Το κόστος δεν είναι ίδιο για όλες τις εταιρείες. Εξαρτάται από τη νομική μορφή, τη διαδικασία σύστασης, το καταστατικό και τις ειδικές ανάγκες της επιχείρησης.
Στον συνολικό προϋπολογισμό πρέπει να συνυπολογιστούν:
- Τα τέλη της διαδικασίας σύστασης και οι σχετικές επιβαρύνσεις.
- Τυχόν αμοιβές για συμβολαιογραφικές πράξεις ή ειδική νομική υποστήριξη.
- Η λογιστική υποστήριξη για την έναρξη και την οργάνωση της εταιρείας.
- Οι δαπάνες για άδειες, εγγραφές ή ειδικές διαδικασίες, εφόσον απαιτούνται.
- Τα έξοδα τραπεζικής και λειτουργικής οργάνωσης.
Η χρήση της e-ΥΜΣ μπορεί να περιορίσει τις μετακινήσεις και να απλοποιήσει τη διαδικασία. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι το συνολικό κόστος κάθε σύστασης είναι ίδιο ή ότι δεν υπάρχουν άλλες επιβαρύνσεις.
Το σημαντικότερο είναι να γνωρίζετε από την αρχή τόσο το κόστος ίδρυσης όσο και τα πάγια έξοδα λειτουργίας της εταιρείας.
6. Τα συχνότερα λάθη κατά την ίδρυση εταιρείας
Ορισμένες επιλογές που φαίνονται ασήμαντες στην αρχή μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικές δυσκολίες αργότερα.
1. Επιλογή νομικής μορφής χωρίς οικονομική σύγκριση
Η απόφαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τη φορολογία, αλλά και τις ασφαλιστικές εισφορές, τη διαχείριση, την ευθύνη και το κόστος λειτουργίας.
2. Καταστατικό χωρίς πρόβλεψη για μελλοντικές διαφωνίες
Όταν υπάρχουν περισσότεροι εταίροι, είναι σημαντικό να έχουν αποσαφηνιστεί οι αρμοδιότητες, η λήψη αποφάσεων και οι όροι αποχώρησης ή μεταβίβασης συμμετοχής.
3. Λανθασμένη επιλογή ΚΑΔ
Η ανακριβής δήλωση δραστηριότητας μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στη φορολογική συμμόρφωση, στις απαιτούμενες άδειες ή στην επιλεξιμότητα για ενισχύσεις.
4. Παράλειψη υποχρεώσεων μετά τη σύσταση
Η μη έγκαιρη διεκπεραίωση υποχρεώσεων, όπως η καταχώριση πραγματικών δικαιούχων ή οι απαιτούμενες φορολογικές και ασφαλιστικές διαδικασίες, μπορεί να οδηγήσει σε κυρώσεις.
5. Έναρξη δραστηριότητας χωρίς σωστή λογιστική οργάνωση
Η οργάνωση της τιμολόγησης, των παραστατικών και των φορολογικών υποχρεώσεων πρέπει να προηγείται της καθημερινής λειτουργίας της επιχείρησης.
7. Γιατί να απευθυνθείτε σε λογιστικό γραφείο πριν από τη σύσταση;
Η σωστή προετοιμασία πριν από την ίδρυση μπορεί να σας βοηθήσει να αποφύγετε περιττά έξοδα, λανθασμένες επιλογές και μελλοντικές διορθώσεις.
Με μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση μπορούν να εξεταστούν:
- Η καταλληλότερη νομική μορφή για το επιχειρηματικό σας σχέδιο.
- Οι φορολογικές και ασφαλιστικές επιπτώσεις κάθε επιλογής.
- Η ορθή επιλογή ΚΑΔ και η ανάγκη για ειδικές άδειες.
- Οι βασικοί όροι του καταστατικού και η οργάνωση των εταιρικών σχέσεων.
- Οι διαδικασίες σύστασης και οι υποχρεώσεις μετά την ίδρυση.
Σχεδιάζετε να ιδρύσετε τη δική σας εταιρεία;
Η DG Tax and Business Solutions – Κωνσταντάκου Γιάννα σας υποστηρίζει στην επιλογή της κατάλληλης εταιρικής μορφής και στην οργάνωση των απαραίτητων διαδικασιών για τη σύσταση της επιχείρησής σας.
Από την προετοιμασία των στοιχείων και τη σύσταση μέσω ΓΕΜΗ έως την επιλογή ΚΑΔ, τις απαιτούμενες καταχωρίσεις και την αρχική λογιστική και φορολογική οργάνωση, στόχος είναι να ξεκινήσετε με σωστές βάσεις και ξεκάθαρη εικόνα των υποχρεώσεών σας.
Επικοινωνήστε μαζί μας στο 210 7613056 για να συζητήσουμε τις ανάγκες σας και να εξετάσουμε ποια λύση ταιριάζει καλύτερα στο δικό σας επιχειρηματικό σχέδιο.
Επισκεφθείτε το dgtaxsolutions.gr για περισσότερες φορολογικές και επιχειρηματικές ενημερώσεις.