Ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου είναι το βασικό «κλειδί» που σας συνδέει με την ελληνική δημόσια διοίκηση. Χωρίς αυτόν δεν ανοίγετε τραπεζικό λογαριασμό, δε μπορείτε να αγοράσετε ακίνητο, να εργαστείτε νόμιμα, να ξεκινήσετε επιχείρηση, ή ακόμα και να νοικιάσετε σπίτι. Η καλή είδηση είναι ότι η διαδικασία έχει απλοποιηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, και στις περισσότερες περιπτώσεις γίνεται πλήρως ηλεκτρονικά μέσω του myAADE. Σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε τι χρειάζεται να κάνετε, ανάλογα με το αν είστε Έλληνας, αλλοδαπός ή κάτοικος εξωτερικού.
Στο άρθρο θα διαβάσετε:
- Τι είναι ο ΑΦΜ και πού τον χρειάζεστε
- Τη διαφορά ανάμεσα σε ΑΦΜ και κλειδάριθμο
- Τη διαδικασία για Έλληνες μόνιμους κατοίκους Ελλάδας
- Τι ισχύει για αλλοδαπούς που ζουν στην Ελλάδα
- Τη διαδικασία για κατοίκους εξωτερικού με φορολογικό εκπρόσωπο
- Τι γίνεται με την έκδοση ΑΦΜ για ανήλικα τέκνα
Τι είναι ο ΑΦΜ
Ο ΑΦΜ είναι ένας μοναδικός εννιαψήφιος αριθμός που αποδίδεται σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που εγγράφεται στο ελληνικό φορολογικό μητρώο. Αποτελεί τον φορολογικό «αριθμό ταυτότητας» σας απέναντι στην ΑΑΔΕ, και τον χρειάζεστε ουσιαστικά για κάθε συναλλαγή με οικονομική ή διοικητική φύση.
Χωρίς ΑΦΜ δε μπορείτε να ανοίξετε τραπεζικό λογαριασμό, να αγοράσετε ή να πουλήσετε ακίνητο, να υπογράψετε σύμβαση εργασίας, να μισθώσετε σπίτι, να κάνετε έναρξη επιχείρησης, να υποβάλετε φορολογική δήλωση, ή ακόμα και να εγγραφείτε στον ΕΦΚΑ. Ο ΑΦΜ αποδίδεται μία φορά και συνοδεύει το πρόσωπο σε όλη του τη ζωή, χωρίς να αλλάζει σε περίπτωση αλλαγής διεύθυνσης, οικογενειακής κατάστασης ή υπηκοότητας.
ΑΦΜ και κλειδάριθμος: Ποια η διαφορά
Πολλοί μπερδεύουν τον ΑΦΜ με τον κλειδάριθμο, αλλά πρόκειται για δύο διαφορετικά πράγματα. Ο ΑΦΜ δημιουργεί τον νομικό δεσμό ανάμεσα σε σας και τη φορολογική διοίκηση. Ο κλειδάριθμος, που είναι ένας μυστικός κωδικός, σας εντάσσει στα ψηφιακά συστήματα της ΑΑΔΕ και σας δίνει πρόσβαση στο TAXISnet και το myAADE. Πρακτικά, ο ΑΦΜ είναι η ταυτότητα και ο κλειδάριθμος ο κωδικός πρόσβασης στο σύστημα.
Από το τέλος του 2023, η ΑΑΔΕ ενεργοποίησε την ταυτόχρονη απόδοση ΑΦΜ και κλειδαρίθμου μέσω μιας ενιαίας ψηφιακής διαδικασίας, κάτι που σημαίνει ότι με μία αίτηση παίρνετε και τα δύο, χωρίς να χρειάζεται να επισκεφτείτε τη ΔΟΥ δύο φορές όπως γινόταν παλιά.
Έκδοση ΑΦΜ για Έλληνες μόνιμους κατοίκους Ελλάδας
Για τους Έλληνες πολίτες που μένουν μόνιμα στην Ελλάδα, η διαδικασία είναι πλέον πλήρως ηλεκτρονική και αρκετά απλή. Μπαίνετε στο myaade.gov.gr, επιλέγετε την ενότητα «ΑΦΜ & Κλειδάριθμος», και μετά πάλι «ΑΦΜ & Κλειδάριθμος». Επιλέγετε «Ενεργώ για τον εαυτό μου», και εμφανίζεται η ηλεκτρονική αίτηση προς συμπλήρωση.
Στην αίτηση καταχωρείτε τα βασικά σας στοιχεία, δηλαδή ονοματεπώνυμο, στοιχεία γονέων, ημερομηνία γέννησης, διεύθυνση κατοικίας, κινητό και email. Τα στοιχεία των Ελλήνων αναγράφονται με ελληνικούς χαρακτήρες, και θα χρειαστείτε την αστυνομική σας ταυτότητα σε ισχύ.
Μετά την υποβολή, πρέπει να γίνει ταυτοποίηση από υπάλληλο της ΑΑΔΕ. Εδώ έχετε τρεις επιλογές, με την πιο γρήγορη να είναι η άμεση βιντεοκλήση με τον πρώτο διαθέσιμο εκπρόσωπο της υπηρεσίας myAADElive. Εναλλακτικά, μπορείτε να κλείσετε προγραμματισμένο ραντεβού για βιντεοκλήση σε συγκεκριμένη ώρα, ή να επισκεφτείτε φυσικά μια ΔΟΥ μέσω της εφαρμογής «Τα Ραντεβού μου». Η βιντεοκλήση είναι μακράν η πιο βολική λύση, δεν απαιτεί μετακίνηση, και συνήθως ολοκληρώνεται σε λίγα λεπτά. Ο υπάλληλος σας ζητάει να δείξετε το πρωτότυπο έγγραφο ταυτοποίησης στην κάμερα, επαληθεύει τα στοιχεία, και κλείνει τη διαδικασία.
Ο ΑΦΜ αποδίδεται αμέσως. Ο κλειδάριθμος έρχεται σε δύο μέρη, για λόγους ασφαλείας, δηλαδή το ένα μισό στο email σας και το άλλο μισό με SMS στο κινητό σας. Συνδυάζοντας τα δύο, έχετε τον πλήρη κωδικό πρόσβασης.
Για να ολοκληρώσετε τη διαδικασία εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά, χρειάζεται να έχετε ελληνικό αριθμό κινητού από ελληνικό πάροχο, τραπεζικό λογαριασμό σε ελληνική τράπεζα όπου είστε κύριος δικαιούχος, και έγκυρο ταυτοποιητικό έγγραφο. Αν λείπει κάποιο από αυτά, θα χρειαστεί να πάτε φυσικά στη ΔΟΥ.
Έκδοση ΑΦΜ για αλλοδαπούς κατοίκους Ελλάδας
Οι αλλοδαποί που μένουν μόνιμα στην Ελλάδα μπορούν επίσης να εκδώσουν ΑΦΜ, με λίγο διαφορετικά δικαιολογητικά ανάλογα με το αν προέρχονται από κράτος της ΕΕ ή από τρίτη χώρα. Οι πολίτες ΕΕ χρειάζονται την ταυτότητα Ευρωπαίου Πολίτη ή το διαβατήριό τους, μαζί με αποδεικτικό κατοικίας στην Ελλάδα (μισθωτήριο, λογαριασμό κοινής ωφέλειας), ή υπεύθυνη δήλωση του προσώπου που τους φιλοξενεί. Η διαδικασία γίνεται και γι’ αυτούς μέσω myAADE με ταυτοποίηση μέσω βιντεοκλήσης, εφόσον μιλάνε ελληνικά ή αγγλικά.
Οι υπήκοοι τρίτων χωρών χρειάζονται διαβατήριο σε ισχύ και άδεια διαμονής, επίσης σε ισχύ. Η ΑΑΔΕ ελέγχει την εγκυρότητα αυτών των εγγράφων στην αρμόδια αρχή πριν αποδώσει τον ΑΦΜ. Σε αρκετές περιπτώσεις, η διαδικασία για πολίτες τρίτων χωρών δε γίνεται μέσω myAADElive, αλλά απαιτεί φυσική παρουσία σε ΔΟΥ. Αυτό ισχύει κυρίως για όσους έχουν ειδικούς τύπους αδειών διαμονής, για άτομα με άδεια προσωρινής προστασίας (όπως εκτοπισθέντες από πολεμικές ζώνες), και για όσους δε μιλάνε ελληνικά ή αγγλικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, κλείνετε ραντεβού στην πλησιέστερη ΔΟΥ και πηγαίνετε με όλα τα πρωτότυπα έγγραφα. Τα στοιχεία των αλλοδαπών καταχωρούνται με λατινικούς χαρακτήρες, ακριβώς όπως αναγράφονται στο διαβατήριό τους.
Έκδοση ΑΦΜ για κατοίκους εξωτερικού
Αν μένετε μόνιμα στο εξωτερικό, είτε ως Έλληνας είτε ως αλλοδαπός, και χρειάζεστε ΑΦΜ στην Ελλάδα, η διαδικασία είναι διαφορετική και απαιτεί λίγη περισσότερη οργάνωση. Θα χρειαστείτε ΑΦΜ αν αποκτήσατε ακίνητο στην Ελλάδα (αγορά, κληρονομιά, δωρεά), αν έχετε εισοδήματα από ελληνικές πηγές χωρίς να ασκείτε επιχειρηματική δραστηριότητα, ή αν δεν έχετε ακόμα συμπληρώσει 183 ημέρες διαμονής από την είσοδό σας στη χώρα.
Αρμόδια για την έκδοση είναι η ΔΟΥ Κατοίκων Εξωτερικού, που εδρεύει στην Αθήνα. Δε χρειάζεται να πάτε εσείς φυσικά εκεί, γιατί η διαδικασία γίνεται μέσω φορολογικού εκπροσώπου, που λέγεται και αντίκλητος. Ο εκπρόσωπος είναι ένα πρόσωπο μόνιμα εγκατεστημένο στην Ελλάδα που σας εκπροσωπεί απέναντι στις φορολογικές αρχές, και μπορεί να είναι συγγενής σας, φίλος, λογιστής, δικηγόρος, ή εξειδικευμένη εταιρεία διεκπεραιώσεων. Ο αντίκλητος πρέπει υποχρεωτικά να είναι μόνιμος κάτοικος Ελλάδας και να έχει ο ίδιος ενεργό ΑΦΜ.
Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την περίπτωση αυτή είναι συγκεκριμένα και πρέπει να έχετε:
- Ειδικό Έντυπο Έκδοσης ΑΦΜ και Κλειδάριθμου (Δ210)
- Υπεύθυνη δήλωση ορισμού αντικλήτου από εσάς
- Υπεύθυνη δήλωση αποδοχής από τον αντίκλητο
- Εξουσιοδότηση προς τον αντίκλητο
- Φωτοαντίγραφο ταυτότητας ή διαβατηρίου (θεωρημένο από δικηγόρο, συμβολαιογράφο ή πρεσβεία για αλλοδαπούς)
Στην υπεύθυνη δήλωση και την εξουσιοδότηση πρέπει υποχρεωτικά να αναγράφεται η διεύθυνση κατοικίας σας στο εξωτερικό. Οι υπογραφές χρειάζονται γνήσιο υπογραφής, που βγάζετε σε ΚΕΠ, αστυνομικό τμήμα ή ψηφιακά μέσω gov.gr αν έχετε τους κατάλληλους κωδικούς.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορείτε να ολοκληρώσετε τη διαδικασία και χωρίς φορολογικό εκπρόσωπο, εφόσον το δηλώσετε με υπεύθυνη δήλωση που επισυνάπτετε στην αίτηση. Η επιλογή αυτή είναι πιο ευέλικτη, αλλά απαιτεί ο ίδιος να επικοινωνείτε απευθείας με την ελληνική διοίκηση, κάτι δύσκολο αν δε μιλάτε ελληνικά ή δεν είστε εξοικειωμένος με το σύστημα.
Έκδοση ΑΦΜ για ανήλικα τέκνα
Τα ανήλικα τέκνα μπορούν επίσης να αποκτήσουν ΑΦΜ, και στην πραγματικότητα το χρειάζονται νωρίς, για παράδειγμα για να δηλωθούν ως εξαρτώμενα μέλη στη φορολογική δήλωση των γονέων, ή αν πάρουν δωρεά ή κληρονομιά. Η διαδικασία γίνεται από τον γονέα που ασκεί τη γονική μέριμνα, και αντί για ταυτότητα προσκομίζεται πιστοποιητικό γέννησης και πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης. Σε περίπτωση που και οι δύο γονείς ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα, χρειάζεται η συναίνεση και των δύο με υπογραφή. Αν οι γονείς είναι διαζευγμένοι, η έκδοση γίνεται από τον γονέα που έχει δικαστική απόφαση για τη γονική μέριμνα και την επιμέλεια του τέκνου. Για ανήλικα αλλοδαπής καταγωγής, τα έγγραφα πρέπει να είναι επίσημα μεταφρασμένα.
Συχνές παγίδες στη διαδικασία
Υπάρχουν μερικά σημεία όπου πέφτουν συχνά οι αιτούντες και η διαδικασία παγώνει ή απορρίπτεται. Το πιο τυπικό είναι η υποβολή αίτησης χωρίς όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, κάτι που οδηγεί σε απόρριψη. Επίσης, στη βιντεοκλήση απαιτείται υποχρεωτικά να δείξετε το πρωτότυπο έγγραφο ταυτοποίησης, όχι φωτοτυπία ή ψηφιακό αντίγραφο. Αν είστε καταχωρημένος παλιότερα στο μητρώο με ένα έγγραφο (π.χ. ταυτότητα) και δείξετε άλλο (π.χ. διαβατήριο), η ταυτοποίηση δε θα ολοκληρωθεί. Τέλος, για τους κατοίκους εξωτερικού, προσοχή στη σωστή αναγραφή της διεύθυνσης του εξωτερικού στις υπεύθυνες δηλώσεις, γιατί λάθη εκεί σταματάνε τη διαδικασία.
Με λίγα λόγια
Η έκδοση ΑΦΜ στην Ελλάδα έχει γίνει σήμερα πολύ πιο απλή διαδικασία από παλιά, και για τους μόνιμους κατοίκους Ελλάδας ολοκληρώνεται πλήρως ηλεκτρονικά μέσω του myAADE με ταυτοποίηση σε βιντεοκλήση. Για αλλοδαπούς με ειδικές περιπτώσεις και κατοίκους εξωτερικού, η διαδικασία απαιτεί λίγο περισσότερη οργάνωση και συχνά φορολογικό εκπρόσωπο, αλλά και πάλι είναι εφικτή χωρίς ταξίδι στην Ελλάδα. Φροντίστε να έχετε όλα τα δικαιολογητικά έτοιμα από την αρχή, και αν αντιμετωπίσετε δυσκολία με τη γλώσσα ή τα έγγραφα, μια εξειδικευμένη εταιρεία διεκπεραιώσεων ή ένας λογιστής μπορεί να κάνει τη διαφορά σε ταχύτητα και αποτέλεσμα.